Middelburgse Cultuurgeschiedenis

Cultuur in Middelburg

Muziek

Het woord cultuur is een vlag die vele ladingen dekt en een van die ladingen is muziek die men al in de middeleeuwen in herbergen en kloosters kon horen. Het gaat in dit lemma dus om muziek met haar cross-over varianten als bij voorbeeld cabaret, revue en dans gelinkt aan de horeca, want daar draait deze site nu eenmaal om. Muziek door de eeuwen heen in de Middelburgse horecagelegenheden, maar ook in de openbare ruimte en andere gebouwen waar men ook wat bij een optreden kon drinken. Om enige lijn in de muziekgeschiedenis van onze stad te krijgen is er voor gekozen om een aantal locaties waarin muziek werd gemaakt in de schijnwerpers te zetten en zo zaken zicht- en bijna hoorbaar te maken.

Zeeuwse Concertzaal

In 1754 wordt op initiatief van steenrijke regent Daniel Radermacher de bovenverdieping van Het Stads Ykhuis ingericht als concertzaal met een orchest, en zindelijk bekleedde zitplaatsen - er worden wekelijks concerten gegeven onder leiding van een kapelmeester. Het gaat een kleine eeuw goed, tot de Concertzaal in 1836 verhuist naar een bovenzaal van het Abdijcomplex aan de Groenmarkt. Deze ruimte wordt - nadat De Concert- en Gehoorzaal in 1896 is geopend - verbouwd en functioneert vanaf 1900 als Statenzaal. In april 1896 besteedt het Bestuur der Naamloze Vennootschap "De Concert- en Gehoorzaal" het bouwen van een Concert- en Gehoorzaal aan in de tuin van het pand aan de Lange Singelstraat N 181, later vernummerd tot Singelstraat 13. In 2006 wordt gestart met het verbouwen van de Concert- en Gehoorzaal en verdwijnt de ingang aan de Singelstraat 13 - het pand krijgt weer een woonbestemming. Een jaar later opent de Zeeuwse Concertzaal - de Concert- en Gehoorzaal is geschiedenis - en is de ingang verplaatst naar Verwerijstraat 14.

• 
  De concertzaal in het Stads Ykhuis, 1785
• 
  Duitsche Muzicanten op de Groote Concert Zaal op 't Molen-Water ; lootjes o.a. in De Goude Leeuw aan de Markt, februari 1777
• 
  Bouwtekening van de nieuwe concertzaal aan de Groenmarkt, 1839
• 
  Soirée littéraire et musicale in de Concertzaal, 1868
• 
  Volksbijeenkomst in de Concertzaal, 1869
• 
  Op algemeen verlangen wordt het feestconcert van een mannenkoor herhaald, 1898
• 
  Uitvoering ten bate van het orgelfonds, ca. 1907
• 
  Statieportret Middelburgs Mannenkoor 1930
• 
  Uitvoering De Ruytercantate; zittend tweede van rechts Jo den Hollander, 1936
• 
  40-jarig bestaan Oratoriumvereniging Tot Oefening en Uitspanning, ca. 1945
• 
  Repetitie Die lustige Witwe van de Walcherse Operette- en Musicalvereniging, 1965
• 
  De keuken/garderobe van de Concert- en Gehoorzaal: er werden flesjes Amstelbier verkocht, 1973
• 
  Keti koti eenmalig in Zeeland, 1988
• 
  Weense avond Papillon, 1989
• 
  Rock Balloon, de band van Pim van den Berge
  treedt op tijdens het Roemeniëfestival, 1990
• 
  Jubileumconcert Oratoriumvereniging Tot Oefening en Uitspanning, 1994
• 
  Jubileumconcert Papillon, 1996
• 
  Het Zeeuws Orkest concerteert, 2001
• 
  Jubileumconcert Middelburgs Muziekkorps, 2009
• 
  Philip Glass is uitverkocht, 2011

Schouwburg

Een advertentie uit de Middelburgsche Courant van 30 juli 1807 meldt een toneelvoorstelling in den Nieuwen Schouwburg, gelegen op het Molenwater by de Koepoort dezer stad. In 1939 wordt dat gebouw afgebroken en vervangen door een strak, wit gebouw dat Nieuwe zakelijkheid uitstraalt. Begin jaren '60 geeft de Middelburgse gemeenteraad toestemming voor een dure verbouwing (toen al!) van het bestaande complex, maar later wordt toch besloten tot afbraak en het bouwen van een nieuwe schouwburg die op 22 januari 1965 geopend wordt. In de jaren '80 gaat men op zoek naar een nieuwe locatie - een zoektocht waar geen einde aan lijkt te komen. De schouwburg wordt het hoofdpijndossier van de gemeente Middelburg met als dieptepunt de put op de plaats van de Generaal-majoor Berghuijskazerne. In januari 2015 is de kogel door de kerk en besluit de gemeente op de oude locatie te blijven en de schouwburg te verbouwen, maar dat kan natuurlijk volgend jaar weer anders zijn.

• 
  Nieuwe schouwburg aan het Molenwater Middelburgsche Courant juli 1807
• 
  De schouwburg, ca. 1900
• 
  De witte schouwburg, jaren '50
• 
  De splinternieuwe schouwburg, 1965
• 
  De spreuk castigat ridendo mores (al lachend kastijdt men de zeden) had, gezien de politieke comedy capers, beter kunnen blijven hangen, 1966
• 
  Don Quichot op de Bruiloft van Kamacho, 1839
• 
  Bal Masqué et Paré ter gelegenheid van de Vasten-Avond, 1843
• 
  Groot bal, 1872
• 
  Liefdadigheidsvoorstelling ten voordeele der Wed. C.J. Bosman en haare kinderen; dat waren er 13!, 1889
• 
  The Timbertown Follies, Engelse krijgsgevangenen, treden op, 1915
• 
  Het Middelburgs Dilettantentoneel speelt Hij, Zij en Hottentot, 1932
• 
  Prinses Margriet in de schouwburg, 1965
• 
  Feestavond 100-jarig bestaan rijkskweekschool, 1976
• 
  Papillon met links Toos Slagter, 1979
• 
  Kees Petiet van Bar American links en naast hem Henk Koch krijgen de Klomppop 1981 LP van René de Dreu; rechtsachter met baard drummer van The Serial Martin Koster en linksachter met snor drummer van Melrose Abbey Johan wattel
• 
  Vlnr CdK Kees Boertien, burgemeester Piet Wolters, prinses Juliana, Piet en Annie Haak, 1982
• 
  Theater van de lach (John Lanting), maar die lach verging de schouwburg al snel, 1985
• 
  Brand in de schouwburg - Rob Zuidam, opvolger Piet Haak, kijkt toe, 1986
• 
  De schouwburg gaat weer open, 1986
• 
  Night of Jasz, 2000
• 
  Spijkers met Koppen, 2001
• 
  Nehalennia speelt Vendetta con amore, 2003
• 
  Het Middelburgs Muziekkorps maakt een muzikale reis van 190 jaar, 2005
• 
  De Vara Rood Show, 2007
• 
  Dazzle, 2009

Schuttershof

De schuttershoven waren van meet af aan een plaats waar muziek gemaakt werd, maar vooral ook gefeest. Middelburg had er drie, namelijk de Kloveniersdoelen aan Achter de Houttuinen, de St. Jorisdoelen aan de Balans en het Schuttershof Sint Sebastiaan aan de Beddewijkstraat. Aangezien er zich in dat laatste schuttershof het meeste afspeelde zal de aandacht zich daar vooral op focussen. In de periode net na de Tweede Wereldoorlog ontstonden er allerlei initiatieven op het gebied van cabaret en revue - de voorstellingen vonden plaats in het schuttershof en werden strijk en zet afgesloten met een bal o.l,v. Wim Meeuse van Dansschool Meeuse (zie ook Stiesel in m'n embde). Kees van Hoek zette elk jaar wel een revue op de planken met het personeel van de PZEM en Barend de Jonge had in vrijwel elke revue een running gag als "Ouwe Barend". Maar de cabaretgezelschappen kwamen in die periode als paddenstoelen uit de grond. Wim de Graaf (schreef het clublied Langs de lijn van voetbalvereniging Middelburg) en de broers Wim en Jo den Hollander zaten in de Zuidwesters, er was cabaretgroep The Moonliners waarvan de muzikale leiding beruste bij Ko Kempe en het cabaret deel bij Piet de Leeuw (de cabarettak van The Moonliners veranderde later in De Oprechte Amateur) en dan was er natuurlijk nog het onvolprezen Overschotje dat met o.a. Wim den Hollander en Jo Julianus aka Jo Juul furore maakte. Op veel van die avondjes werd de muziek bij het bal na verzorgt door Baby den Toonder met zijn Babytonband.

• 
  De Kloveniersdoelen, ca. 1900
• 
  Achterzijde Kloveniersdoelen, ca. 1990e
• 
  Een prent van de St. Jorisdoelen,ca. 1690
• 
  St. Jorisdoelen ca. 1900
• 
  Het schuttershof van de edele handboog met de poort die nu de ingang van De Spot is, 1696
• 
  Schuttershof, ca. 1900
• 
  Bals en muzijk en zang in de tuin van Klein-Schuttershof, 1831
• 
  Groot Vauxhall bal in het schuttershof de edele handboog, 1860
• 
  Feesten Kanaal en Zeeuwschen Spoorweg, 1867
• 
  Grand-cafe concert in Sociteit St. Joris, 1876
• 
  Het Schutterskorps, het latere Middelburgs Muziekkorps, o.l.v. Jan Morks, 1895
• 
  Bruidsfeest in Lokaal St. Joris, 1897
• 
  Feestprogramma zilveren bruiloft echtpaar Mes, 1906
• 
  Bal masqué Medioburgum, 1914
• 
  Nijverheid en Handel feest in de tuin van het schuttershof, 1923
• 
  Trio Willem Simonse trad ook weleens op in het schuttershof, ca. 1929
• 
  Evenals Jazzband De Vrolike Drie , ca. 1939
• 
  Groote feesten in Feestgebouw St. Joris, 1940
• 
  Revue Capriolen van de PZEM, 1948
• 
  Revue Confetti met links zittend Kees van Hoek (met pet) en rechts Barend de Jonge, 1950
• 
  Suara Maluku swingt in het schuttershof PZC november 1951
• 
  Suara Maluku vlnr J. Pattianakotta, J.M. Parinussa (staand), B. Rumahlewang (zittend), W. Syaranamual, J.A.J. Manusama, B. Seluta, Fr. Parinussa en Bram Berhitu , 1951
• 
  Feestavond buurtvereniging Vlasmarkt-Kromme Weele met de Zuidwesters in het schuttershof de Stem januari 1954
• 
  PZC-feestavond met de Zuidwesters in restaurant Wöhler PZC april 1954
• 
  Wim de Graaf
• 
  Wim de Graaf, centraal in beeld met bril, doet een dansje in het schuttershof, 1956
• 
  Wim den Hollander
• Bestand:Jo den Hollander.jpg\ Jo den Hollander
• 
  The Moonliners brengen Parade in het schuttershof PZC november 1958
• 
  Vlnr Ko Kempe, Corry Brokken, Jan Wezeman, Baby den Toonder en Frans Bliek in het Vlissingse Cosy Corner, 1956

Meer afbeeldingen zijn te vinden op: Algemene_Geschiedenis/fotos.

Concerten en Festivals

Zie de pagina Concerten en Festivals.

Toneel

Zie de pagina Toneel.

Stadfeesten

Zie de pagina Stadsfeesten

Kunst

Zie de pagina Kunst.