Middelburg Dronk

De geschiedenis van het biljart begint in de 15de eeuw (zie Geschiedenis). In eerste aanleg was het biljart het domein van heren in het algemeen en die van een hogere stand in het bijzonder. De link naar de horeca is dan al gauw gelegd, want de dorst der heren is van alle tijden. In de 18de eeuw zijn het vooral de sociëteiten en schuttershoven die over een biljart of billiard beschikken - later volgen de herbergen, logementen en koffiehuizen. Het hebben van een biljart kostte geld en dat betrof niet alleen de aanschaf - de stadsrekening van 1730 meldt at er door de erven Daniel Robeck 8 pond Vlaams, 6 schellingen en 8 penningen aan recognitie werd betaald voor het zetten van een billiard. Volgens de stadsrekening van 1732 waren er twee koffiehuishouders, Ignatius Monnett en Willem Erffstee, die ieder een biljart hadden. De St. Jorisdoelen betaalden sinds 1 maart 1768 16 pond Vlaams, 13 schellingen en 4 penningen voor het koffieschenken en houden van een biljart - zo meldt de stadsrekening van 1771. Vanaf de 19de eeuw werd het biljart min of meer gemeengoed in de Middelburgse horeca. Veel café's beschikten over een biljart (zie ook de foto's en krantenknipsels hieronder) en er werden ook biljartverenigingen opgericht die vervolgens een café-biljart als clubhuis kozen. Begin 20ste eeuw nam het aantal biljarts in café's dramatisch af en werd er meer gepoold en gesnookerd (in poolcafé The Roadhouse bijvoorbeeld) - wanneer je nu wilt biljarten moet je echt zoeken naar een café.

• 
  Cafe Billiard De Koophandel omstreeks 1911
• 
  De Biljarttafels van Piet Mulder, in de jaren '20
• 
  De Witte Ballon in de Sint Janstraat in Middelburg, met eigenaar Munter in het deurgat, jaren '20
• 
  Rechts Chris Gabriëlse van De Koophandel aan het biljart van het Nederlands Koffiehuis, 1960
• 
  Biljartvereniging KOT in Het Wapen van Zeeland(2) met achter de tafel vlnr Tonnie Henderikse, Cor Westerweel, de heer en mevrouw Rijn, jaren '60
• 
  Biljarten in de Vriendschap; achteraan op de foto kelner Leo Leijdekkers, 1965
• 
  Dansen rond het biljart in café Dampoort, maart 1966
• 
  Voorgevel café biljart Het Gulden Schot, 1969
• 
  De biljartruimte van De Vergenoeging aan Dam 10, 1973
• 
  Betje en Krijn biljarten op de brug in Kanaalzicht, 1975
• 
  Dick Lampe (zie ook Dick Lampe) aan stoot in Kanaalzicht, 1975
• 
  Peter van de Horst (nu werkzaam in Kanaalzicht) aan stoot in Bar American, jaren '80
• 
  Gerrit Schoenmakers speecht vanaf het biljart van De Klos, 1981
• 
  De biljartkamer van ontmoetingscentrum Open Huis in de Molstraat, 1986
• 
  De biljartruimte van café Bardot, 2013
• 
  Biljart van Hof Niet Altyd Zomer te koop Middelburgsche Courant februari 1764
• 
  Het zetten van een biljart in Het Royaal Koffijhuis, Bellinkstraat, 1770
• 
  Hendrik van Helden 'houdt Koffykamer voor Heeren en Burgers in de Billard-kamer', 1780
• 
  Billiard en toebehoren van Societé l’Amitié te koop Middelburgsche Courant december 1831
• 
  Engelsch Biljard of Leutertafel van De Diligence te koop Middelburgsche Courant oktober 1843
• 
  De biljart-tellers uit de Middelburgse sociëteiten moeten rouw dragen Zierikzeesch Nieuwsblad april 1849
• 
  S. Hillebrand van Havenzigt verkoopt zijn biljart Middelburgsche Courant juli 1867
• 
  Ook kastelein J de Klerk van De Vergenoeging heeft een biljart te koop Middelburgsche Courant juli 1868
• 
  Koffiehuis De Verwachting, incl. biljart, te huur Middelburgsche Courant december 1869
• 
  De St. Jorisdoelen beschikte in 1878 over een biljartzaal met 3 biljarts Middelburgsche Courant april 1878
• 
  Werkvrouw breekt 3 ribben op biljart Werkmansvereeniging Goessche Courant mei 1880
• 
  Biljartwedstrijd in café Neuf Goessche Courant maart 1884
• 
  Café Reinveld is o.a. voorzien van een biljart Vlissingse Courant maart 1894
• 
  In het café van Oosse in de Gravenstraat werd de biljartkeu als wapen gebruikt Goessche Courant januari 1910
• 
  De gevolgen bleken fataal te zijn Vlissingse Courant februari 1910
• 
  Wed. W. Steijn doet café-biljart Het Bredasche Veerhuis over aan Th. P. Bos Middelburgsche Courant april 1917
• 
  In Het Entrepot werd toneel gespeeld en ook gebiljart Middelburgsche Courant november 1918
• 
  Biljartvereniging "Door vrienden saamgebracht" in hotel Lievense Middelburgsche Courant april 1919
• 
  Biljartvereniging "Ons Genoegen" was thuis bij Minderhoud (2) in de Gravenstraat Vlissingse Courant februari 1921
• 
  Biljartconcours in café Novum Vlissingse Courant oktober 1923
• 
  Nieuw geplaatst biljart in café De Beurs Middelburgsche Courant oktober 1924
• 
  Café-biljart met vergunning Lommerrijk te koop Middelburgsche Courant augustus 1925
• 
  Biljartwedstrijd Middelburg-Vlissingen in het Nederlands Koffiehuis Vlissingse Courant januari 1928
• 
  Biljartwedstrijd Middelburg-Vlissingen in café Bodega Vlissingse Courant februari 1928
• 
  J. Munter van Café Biljart De Witte Ballon betuigt zijn dank Middelburgsche Courant december 1929
• 
  A. Servaas van café Bloemendaal vraagt om minder personele belasting voor zijn biljart De Zeeuw mei 1931
• 
  Bekende biljartmeester in café Damzicht; komt dat zien! Middelburgsche Courant september 1935
• 
  Bezoekt Café-Biljart Zeelandia (2) van Gerrit Rinkel in de Winterstraat Middelburgsche Courant december 1937
• 
  12-jarige biljarter krijgt applaus in café De Zon (2) Middelburgsche Courant april 1938
• 
  Handicap-wedstrijden in Het Wapen van Zeeland(2) van Stoffel Gillissen PZC juli 1954
• 
  Café De Koophandel clublokaal van biljartvereniging "A.L.M." PZC oktober 1956
• 
  Eindstrijd in café Centrum op Plein 1940 PZC april 1959
• 
  Biljarten in café Rijn aan de Gravenstraat -Het Wapen van Zeeland(2) dus PZC februari 1966
• 
  Kampioenschap bandstoten in café Dampoort PZC maart 1973
• 
  't Biersjoppie, voorheen Het Zwarte Schaap, heeft ook een biljart PZC juli 1074
• 
  Het biljart van Het Hof van Zeeland is gehandhaafd PZC september 1975
• 
  Jubilea biljartvereniging Cambrinus PZC februari 1978
• 
  Districtskampioenschap in café De Geere PZC januari 1979
• 
  Arbeiders Biljart Club viert jublileum in clubhuis Benelux PZC december 1981
• 
  Koffiehuis annex café-biljart De Burcht van Antwerpen geopend PZC maart 1984
• 
  Jazzband Salt Lake treedt op in café-biljart Alassio PZC augustus 1986
• 
  Biljartfina in café De Postkoets PZC maart 1993
• 
  Spanning in café 't Raedthuys PZC maart 1994
• 
  Rob & Willy presenteren op het biljart van café Kanaalzicht PZC februari 1998
• 
  Biljartkampioenschap in café De Zwarte Ruiter PZC februari 2001

Bronnen

• Foto's: Beeldbank Zeeland Zeeuwse Bibliotheek, Zeeland in Beeld, Zeeuws Archief en collecties Eric-Jan Keulemans, Cees Rijn en Merian Schuilwerve
• Krantenknipsels: Krantenbank Zeeland Zeeuwse Bibliotheek
• De Stadsrekeningen van Middelburg 1730-1800 van H.M. Kesteloo